System handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) generuje miliardy euro, które powinny finansować transformację klimatyczną. W obliczu wdrożenia systemu ETS2 oraz Społecznego Funduszu Klimatycznego, kluczowe staje się pytanie o efektywność i sprawiedliwość wydatkowania tych środków przez państwa członkowskie. Od ich efektywnej redystrybucji zależy nie tylko osiągnięcie neutralności klimatycznej, ale także ochrona obywateli przed wzrostem kosztów energii i utrzymanie społecznej akceptacji dla zmian.

Celem projektu jest ocena wykorzystania przychodów z EU ETS w latach 2020–2024 w Niemczech, Polsce, Hiszpanii, Włoszech i Francji. Badanie dostarcza również rekomendacji dla optymalnego planowania przyszłego wykorzystania funduszy klimatycznych, w tym nowego systemu ETS2.

W ramach projektu zastosowano podejście łączące ilościową analizę danych finansowych, wywiady z interesariuszami oraz porównawczą ocenę polityk publicznych. Zespół ekspertów Instytutu zbadał krajowe wzorce wydatków pod kątem ich skuteczności i rzeczywistego wpływu na klimat. Prace koncentrowały się na identyfikacji dobrych praktyk oraz lekcji płynących z dotychczasowych doświadczeń największych unijnych emitentów.

Efektem prac jest kompleksowe studium porównawcze oraz zestaw rekomendacji dla decydentów krajowych i unijnych. Pełna publikacja została udostępniona na platformie projektu LIFE Effect.

Działania te podnoszą transparentność wydatkowania środków z handlu emisjami i wspierają tworzenie mechanizmów osłonowych. Wyniki badania pomagają oprzeć debatę o finansowaniu transformacji na sprawdzonych i sprawiedliwych społecznie wzorcach.

Badanie zostało zrealizowane na zlecenie Germanwatch w ramach projektu LIFE Effect, który otrzymał finansowanie z programu LIFE Unii Europejskiej.